Technologie dual-use szansą dla przemysłu

Drony, satelity i AI. Technologie dual-use otwierają nowy rynek dla przemysłu

Technologie podwójnego zastosowania coraz mocniej łączą świat przemysłu, automatyzacji i obronności. Drony, systemy satelitarne, sztuczna inteligencja, robotyka oraz rozwiązania cyfrowe mogą być wykorzystywane zarówno w gospodarce cywilnej, jak i w systemach bezpieczeństwa. Dla polskich firm oznacza to szansę na wejście w nowe łańcuchy dostaw, ale również konieczność rozwijania własnych kompetencji technologicznych i produkcyjnych.

Rozwój technologii dual-use, czyli rozwiązań mogących znaleźć zastosowanie zarówno cywilne, jak i wojskowe, staje się jednym z ważniejszych trendów w europejskim przemyśle. Rosnące wydatki na bezpieczeństwo zwiększają zapotrzebowanie nie tylko na klasyczne uzbrojenie, ale również na technologie umożliwiające rozpoznanie, komunikację, analizę danych czy autonomiczne działanie systemów.

Według raportu Ayming „Dual-use. Biznes w ekosystemie bezpieczeństwa” 70 proc. polskich przedsiębiorstw uważa technologie podwójnego zastosowania za istotny obszar rozwoju w perspektywie 3–5 lat.

Robotyka i automatyzacja w centrum technologii dual-use

Jednym z obszarów, który może szczególnie skorzystać na rozwoju technologii podwójnego zastosowania, jest robotyka.

Systemy bezzałogowe mogą wykonywać zadania wymagające działania w środowiskach niebezpiecznych lub trudno dostępnych. Dotyczy to zarówno zastosowań wojskowych, jak i przemysłowych – inspekcji infrastruktury, monitorowania obiektów, transportu czy prac w miejscach stwarzających zagrożenie dla człowieka.

Podobny potencjał mają technologie autonomiczne. Połączenie robotyki, czujników, systemów wizyjnych, komunikacji bezprzewodowej i sztucznej inteligencji pozwala budować maszyny zdolne do samodzielnego wykonywania coraz bardziej złożonych zadań.

W efekcie rozwój sektora obronnego może generować zapotrzebowanie na kompetencje, które znajdują zastosowanie również w automatyzacji przemysłowej.

AI może zwiększyć możliwości systemów autonomicznych

Sztuczna inteligencja jest jednym z kluczowych elementów rozwoju technologii dual-use. Algorytmy mogą być wykorzystywane do analizy obrazu, rozpoznawania obiektów, przetwarzania dużych zbiorów danych czy wspierania podejmowania decyzji.

W połączeniu z robotami i dronami AI umożliwia tworzenie bardziej autonomicznych systemów. Maszyna może analizować informacje pochodzące z kamer, radarów czy innych czujników i reagować na zmieniające się warunki.

Technologie tego typu mają jednocześnie zastosowania cywilne. Podobne rozwiązania mogą być wykorzystywane w kontroli jakości, logistyce, monitorowaniu infrastruktury, energetyce czy rolnictwie.

Drony łączą przemysł cywilny i obronność

Drony są jednym z najbardziej widocznych przykładów technologii dual-use. Te same podstawowe technologie mogą być wykorzystywane do różnych celów – od inspekcji instalacji przemysłowych po zastosowania związane z bezpieczeństwem.

Rozwój rynku bezzałogowych systemów latających tworzy zapotrzebowanie na znacznie więcej niż same konstrukcje dronów. Potrzebne są silniki, napędy, elektronika, sensory, systemy komunikacji, oprogramowanie oraz rozwiązania umożliwiające autonomiczne sterowanie.

To oznacza potencjalne możliwości dla szerokiego grona przedsiębiorstw przemysłowych i technologicznych.

Technologie satelitarne potrzebują zaplecza przemysłowego

Drugim ważnym obszarem są technologie kosmiczne. Systemy satelitarne mogą wspierać komunikację, obserwację Ziemi, nawigację czy monitorowanie infrastruktury.

Podobnie jak w przypadku dronów, rozwój sektora kosmicznego nie ogranicza się do budowy gotowych satelitów. Potrzebne są komponenty elektroniczne, systemy sterowania, sensory, oprogramowanie, urządzenia komunikacyjne oraz specjalistyczne systemy testowania.

Dla polskich firm może to oznaczać możliwość wejścia do międzynarodowych łańcuchów dostaw jako dostawca komponentów lub producent bardziej zaawansowanych systemów.

Technologie dual-use wymagają współpracy różnych branż

Rozwiązania podwójnego zastosowania coraz częściej powstają na styku kilku dziedzin. Robotyka łączy się z AI, elektronika z oprogramowaniem, a systemy autonomiczne wykorzystują technologie komunikacyjne, sensoryczne i przetwarzanie danych.

Dla przemysłu oznacza to konieczność budowania kompetencji nie tylko w pojedynczych technologiach, ale również w zakresie ich integracji.

Firma posiadająca doświadczenie w automatyce przemysłowej może rozwijać rozwiązania dla systemów bezzałogowych. Producent elektroniki może dostarczać komponenty do urządzeń autonomicznych, a przedsiębiorstwo programistyczne może rozwijać algorytmy analizy danych lub sterowania.

Największą barierą pozostają procedury

Potencjał rynku dual-use nie oznacza jednak łatwego wejścia dla przedsiębiorstw. Jedną z istotnych barier są procedury związane z testami, dopuszczeniami i certyfikacją.

Według danych przedstawionych w raporcie 40 proc. firm wskazuje na długi i niejasny proces testów, dopuszczeń i certyfikacji.

Dla mniejszych przedsiębiorstw problemem może być również konieczność ponoszenia kosztów związanych z przygotowaniem produktów do wymagań rynku obronnego i bezpieczeństwa.

W przypadku zaawansowanych technologii oznacza to często konieczność inwestowania w laboratoria, stanowiska testowe, certyfikację oraz wyspecjalizowaną kadrę.

Przemysł potrzebuje przewidywalnych zamówień

Rozwój technologii wymaga również odpowiedniego sygnału ze strony rynku. Przedsiębiorstwa muszą wiedzieć, czy inwestycja w nową linię produkcyjną, automatyzację lub rozwój własnego produktu będzie miała uzasadnienie ekonomiczne.

20 proc. badanych firm wskazuje brak przewidywalnych planów zakupów lub długoterminowego sygnału popytu jako przeszkodę w większym zaangażowaniu w technologie dual-use.

Ma to szczególne znaczenie w przemyśle, gdzie uruchomienie produkcji nowego rozwiązania może wymagać wielomilionowych nakładów oraz wieloletniego procesu rozwoju.

Dual-use szansą na rozwój krajowych kompetencji

Technologie podwójnego zastosowania mogą być dla polskich przedsiębiorstw czymś więcej niż kolejnym rynkiem zbytu. Mogą również stworzyć impuls do rozwoju krajowych kompetencji w zakresie robotyki, automatyki, elektroniki, AI i produkcji zaawansowanych komponentów.

Szczególnie istotne jest przechodzenie od roli podwykonawcy do roli producenta własnych rozwiązań. Posiadanie własnej technologii oznacza większą wartość dodaną, możliwość eksportu oraz mniejszą zależność od zagranicznych dostawców.

Dla polskiego przemysłu może to być ważny kierunek rozwoju w sytuacji rosnącego zapotrzebowania Europy na technologie związane z bezpieczeństwem.

Robotyzacja i obronność będą coraz bliżej siebie

Rozwój technologii dual-use pokazuje, że granica pomiędzy przemysłem cywilnym a obronnym staje się coraz mniej wyraźna. Roboty, drony, AI, systemy wizyjne, sensory i technologie komunikacyjne mogą być wykorzystywane w obu obszarach.

Dla polskiego przemysłu jest to szansa na rozwój nowych produktów, usług i kompetencji. Warunkiem będzie jednak stworzenie przedsiębiorstwom możliwości inwestowania w technologie, rozwijania własnych rozwiązań oraz uczestniczenia w długoterminowych łańcuchach dostaw.

W perspektywie kolejnych lat technologie dual-use mogą więc stać się jednym z ważnych czynników napędzających inwestycje w polską robotykę, automatykę i zaawansowaną produkcję.