Dyrektywa maszynowa: Co zmienia się od 2027 w robotyzacji?

 

Nowa dyrektywa maszynowa 2023/1230: Co zmienia się od 2027 roku dla robotów przemysłowych, cobotów i robotów mobilnych?

Od stycznia 2027 roku zacznie obowiązywać nowa unijna dyrektywa maszynowa (rozporządzenie 2023/1230). Wprowadza szereg zmian w zakresie bezpieczeństwa maszyn – w tym robotów przemysłowych, współpracujących i mobilnych. Co się zmienia w kwestii wygrodzeń, zabezpieczeń i oceny ryzyka?

Dlaczego to ważne?

Automatyzacja w zakładach przemysłowych rośnie w błyskawicznym tempie. Coraz więcej firm wdraża:

• roboty przemysłowe do pracy w strefach zautomatyzowanych,
• coboty, czyli roboty współpracujące z człowiekiem bez klasycznych wygrodzeń,
• roboty mobilne (AMR, AGV), które samodzielnie poruszają się po halach produkcyjnych.

Nowa dyrektywa uwzględnia te trendy, podnosząc wymagania dotyczące bezpieczeństwa, analizy ryzyka i zabezpieczeń.

 

 

 

Wygrodzenia i zabezpieczenia robotów – co się zmienia?

1. Nowe podejście do oceny ryzyka robotów

Analiza ryzyka musi teraz obejmować:

• zachowania adaptacyjne robotów (np. cobotów uczących się nowych trajektorii),
• możliwość zdalnego sterowania i aktualizacji oprogramowania,
• interakcje człowieka z robotem w czasie rzeczywistym.

To oznacza, że projektanci i integratorzy muszą inaczej podejść do stref bezpieczeństwa i wygrodzeń.

2. Wygrodzenia muszą być „inteligentne”

W przypadku robotów mobilnych i współpracujących klasyczne wygrodzenia nie wystarczą. Dyrektywa wskazuje na konieczność:

• integracji czujników bezpieczeństwa (np. lidary, skanery laserowe),
• stosowania dynamicznych stref bezpieczeństwa, dostosowujących się do otoczenia,
• zabezpieczenia tras robotów mobilnych (np. strefy ograniczonego dostępu).

3. Cyberbezpieczeństwo jako część bezpieczeństwa funkcjonalnego

Nowe przepisy wymagają, aby systemy sterowania robotów były odporne na cyberataki. Dotyczy to w szczególności robotów podłączonych do sieci (IoT/Industry 4.0), aktualizowanych zdalnie lub współdzielących dane z chmurą.

4. Roboty współpracujące na liście maszyn wysokiego ryzyka

Po raz pierwszy coboty oraz niektóre typy robotów mobilnych trafiają na listę maszyn wysokiego ryzyka (załącznik I). Oznacza to, że ich zgodność z wymaganiami bezpieczeństwa musi być potwierdzona przez jednostkę notyfikowaną, a nie tylko przez producenta.

Co muszą zrobić producenci i użytkownicy robotów?

Producenci robotów:

• Zapewnić pełną zgodność z nowymi wymaganiami dot. cyberbezpieczeństwa i analizy ryzyka,
• Przebudować dokumentację techniczną i procedury zgodności,
• Uaktualnić oprogramowanie zabezpieczające oraz elementy bezpieczeństwa w układach sterowania (SIL, PL).

Integratorzy i użytkownicy końcowi:

• Zrewidować strefy wygrodzeń i czujników przy współpracy ludzi z cobotami i AMR-ami,
• Ocenić, czy używane roboty wymagają ponownej certyfikacji (np. po modyfikacji),
• Przygotować personel do nowych wymagań technicznych i formalnych.

Od kiedy obowiązuje?

• Styczeń 2027 r. – to data, od której nowa dyrektywa maszynowa staje się obowiązującym prawem w całej Unii Europejskiej.
• Już teraz warto działać – nowa ocena ryzyka, zmiany w wygrodzeniach, cyberbezpieczeństwo i nowe klasyfikacje to proces, który wymaga czasu i budżetu.

Podsumowanie – co warto zapamiętać?

Nowa dyrektywa maszynowa to nie tylko formalność, ale realna zmiana podejścia do bezpieczeństwa:

• Coboty i AMR-y muszą mieć nowe analizy ryzyka
• Zabezpieczenia muszą obejmować cyberbezpieczeństwo i sztuczną inteligencję
• Wygrodzenia muszą być „inteligentne” i reagujące na kontekst
• Wielu producentów będzie musiało korzystać z oceny jednostek notyfikowanych

Czy Twoje roboty są gotowe?

Jeśli korzystasz z robotów przemysłowych, mobilnych lub współpracujących – sprawdź już dziś:

• Czy Twoje zabezpieczenia są zgodne z nowym podejściem?
• Czy analiza ryzyka obejmuje sztuczną inteligencję i komunikację zdalną?
• Czy Twoje systemy sterowania spełniają wymagania cyberbezpieczeństwa?