UE i Polska zwalniają w wyścigu technologicznym

Europa traci tempo w wyścigu o technologie. Polska z coraz słabszym zapleczem B+R – to hamulec także dla automatyzacji i robotyzacji

Europa wchodzi w okres wyraźnej stagnacji innowacyjnej – i ma to bezpośrednie konsekwencje dla krajowego przemysłu, który potrzebuje nowych technologii, automatyzacji i robotyzacji, by utrzymać konkurencyjność. Dane pokazują, że kraje UE potrzebują 18–24 miesięcy, by odtworzyć patent z USA lub Chin w obszarach takich jak AI (sztuczna inteligencja), półprzewodniki czy technologie kwantowe.
Dla porównania Chiny robią to średnio w pół roku, a USA równie szybko replikują chińskie rozwiązania.

To właśnie tempo absorpcji innowacji decyduje dziś o sile przemysłu – w tym rynku robotyki, automatyki i inteligentnych systemów produkcyjnych.

Polska spowalnia w inwestycjach w B+R – zły sygnał dla firm planujących automatyzację

Po latach wzrostów, w 2024 r. nakłady na badania i rozwój w Polsce spadły do 1,41% PKB
(w 2023 r. było to 1,56%).
Łączne wydatki B+R wyniosły 51,5 mld zł – o 3,1% mniej niż rok wcześniej.

Zmniejszyła się też liczba pracowników zajmujących się B+R (–1,9%).

To oznacza wolniejsze powstawanie technologii w kraju oraz większą zależność od importu rozwiązań z Azji i USA – od robotów, przez elektronikę, po zaawansowane systemy sterowania.

Europa inwestuje mniej w innowacje niż globalni liderzy

Udział nakładów na B+R w UE od dekady praktycznie stoi w miejscu – w 2013 r. było to 2,08% PKB, w 2023 r. zaledwie 2,26%.
Dla porównania:

• Korea Południowa – najwyższy poziom na świecie

• USA – stabilny wzrost w ostatniej dekadzie

• Chiny – przyrost nakładów o ok. 30% od 2020 r.

To właśnie te różnice decydują, gdzie powstają nowe technologie robotyczne, autonomiczne i cyfrowe.

Innowacje rozprzestrzeniają się zbyt wolno – to osłabia rozwój automatyki i robotyki w UE

Największym problemem nie jest jednak tylko wysokość nakładów, ale tempo kopiowania i wdrażania przełomowych rozwiązań.

• Chiny kopiują patenty z UE i USA w 6 miesięcy.
• UE potrzebuje 18–24 miesięcy, aby skopiować patent z USA lub Chin.
• Co gorsza – europejskim firmom równie długo zajmuje adaptacja rozwiązań… z innych krajów UE.

To sprawia, że na unijny rynek robotyki i automatyki trafiają innowacje z dużym opóźnieniem. W gospodarce opartej na szybkim skalowaniu nowych technologii to znacząca bariera.

Nadzieją może być Horyzont Europa 2.0 – ale Polska nadal korzysta zbyt słabo

Nowa odsłona programu Horyzont Europa 2.0 ma mieć budżet aż o 83% większy niż obecny.
Może to być największy od lat impuls do rozwoju europejskiej robotyki, AI, automatyzacji i projektów przemysłu 4.0.

Jednak:

•  z 1 euro, które Polska wpłaca do programu, wraca tylko 63 eurocenty.
•  aby poprawić ten wynik, konieczne jest zwiększenie krajowych nakładów na B+R i lepsze przygotowanie firm oraz instytucji do udziału w konkursach.

Dlaczego stagnacja innowacyjna to problem dla robotyzacji?

• Wysokie koszty pracy i niedobór pracowników wymuszają automatyzację – ale bez silnego B+R trudno skalować własne technologie.

• Polska staje się odbiorcą technologii, zamiast ich twórcą.

• Wolne tempo wdrażania innowacji opóźnia modernizację produkcji i rozwój inteligentnych fabryk.

• Globalni liderzy szybciej rozwijają systemy autonomiczne, roboty mobilne, AI w przemyśle czy roboty współpracujące.

Europa i Polska stoją przed wyborem: stagnacja albo technologiczne przyspieszenie

Eksperci od rozwoju gospodarczego podkreślają, że kluczowe dla wyjścia z impasu są:

• przyspieszenie obiegu idei między krajami UE,

• zwiększenie inwestycji w B+R,

• skupienie się na technologiach strategicznych, takich jak robotyka, półprzewodniki, AI i technologie kwantowe,

• wsparcie dla transferu technologii do przemysłu.

Bez tego trudno będzie konkurować z USA i Chinami w obszarach, które decydują o przyszłości automatyzacji i nowoczesnej produkcji.