Cyfrowy monitoring w pracy

Cyfrowy monitoring w pracy. Czy algorytmy wracają do idei Taylora?

W coraz większej liczbie miejsc pracy w Europie to nie kierownicy, ale algorytmy decydują o harmonogramach i zadaniach pracowników. Zjawisko to – choć niesie obietnicę większej efektywności – rodzi też pytania o prywatność, autonomię i stres zawodowy.

Algorytmy wchodzą na stanowisko kierownika

Z badania przeprowadzonego wśród ponad 70 tys. pracowników w 27 krajach UE wynika, że 24 proc. zatrudnionych w Unii ma harmonogram pracy ustalany automatycznie przez systemy algorytmiczne. W Polsce ten odsetek jest znacznie wyższy – 27 proc.

Jeszcze większy wpływ automatyzacja ma na przydzielanie zadań. W naszym kraju aż 40 proc. pracowników otrzymuje zadania bezpośrednio od systemów informatycznych, bez udziału przełożonych. To jeden z najwyższych wyników w Europie – obok Finlandii, Hiszpanii i Irlandii.

Z kolei w takich krajach jak Grecja, Bułgaria czy Estonia automatyczne planowanie pracy jest nadal rzadkością.

Cyfrowe oko nadgodzin i internetu

Technologie monitorujące stały się codziennością dla milionów Europejczyków.

• 37 proc. pracowników w UE ma cyfrowo monitorowane godziny pracy,
• 36 proc. korzysta z kart dostępu śledzących wejścia i wyjścia,
• 14 proc. ma monitorowaną aktywność w internecie,
• 12 proc. doświadcza kontroli połączeń i maili,
• a tyle samo – 14 proc. – jest obserwowanych przez kamery przemysłowe.

W Polsce monitoring internetowy dotyczy już nawet jednego na czterech pracowników, co plasuje nas w europejskiej czołówce – obok Czech, Rumunii i Malty. Najwyższy poziom cyfrowej kontroli odnotowano w Słowenii i Hiszpanii, gdzie ponad połowa pracowników ma elektronicznie rejestrowany czas pracy.

Cyfrowe zarządzanie i nowa „tayloryzacja”

Zjawisko to niektórzy badacze określają mianem „cyfrowej tayloryzacji” – nawiązując do idei Fredericka Taylora, który na początku XX wieku standaryzował procesy pracy, dążąc do maksymalnej produktywności. Dziś jego rolę przejmują algorytmy, analizujące dane w czasie rzeczywistym.

Problem w tym, że „splatformizowani” pracownicy – ci, których każdy aspekt pracy jest cyfrowo nadzorowany – deklarują najniższy poziom autonomii i największy stres. Co ciekawe, podobnie niską satysfakcję z pracy mają osoby, które w ogóle nie korzystają z narzędzi cyfrowych – choć ich poziom stresu jest znacznie mniejszy.

Efektywność kontra dobrostan

Cyfrowe zarządzanie może znacząco zwiększyć efektywność ekonomiczną, pozwalając na lepsze planowanie zasobów i redukcję kosztów. Jednak – jak wskazują eksperci – masowe wdrażanie takich systemów bez odpowiednich regulacji może pogłębiać nierówności w miejscu pracy i prowadzić do pogorszenia jej jakości.

Dlatego coraz częściej mówi się o potrzebie monitorowania monitorujących – czyli wprowadzeniu ram prawnych, które zapewnią przejrzystość algorytmów oraz prawo pracowników do informacji o tym, w jaki sposób są oceniani i nadzorowani.

Polska w europejskiej czołówce cyfrowej kontroli pracy

• 27% – harmonogram ustalany przez algorytm
• 40% – automatyczny przydział zadań
• 22–25% – monitorowana aktywność w internecie

Cyfrowa transformacja pracy to już nie przyszłość, ale teraźniejszość. Pytanie tylko, czy wraz z nią nie wracamy – w nowoczesnej formie – do ery taśm produkcyjnych i bezdusznej kontroli, od której świat pracy próbował uciec przez ostatnie sto lat.