Brakuje specjalistów od robotyzacji

 

Liczba specjalistów na polskim rynku pracy rośnie, jednak niekoniecznie w tych obszarach, które są najważniejsze dla transformacji przemysłu. W 2025 r. specjaliści stanowili już 24 proc. wszystkich pracujących w Polsce. Jednocześnie udział inżynierów i specjalistów nauk ścisłych pozostaje niższy niż średnio w Unii Europejskiej. To może utrudniać rozwój automatyzacji, robotyzacji i zaawansowanej produkcji.

Specjalistów przybywa, ale struktura nie odpowiada potrzebom przemysłu

W ciągu dekady udział specjalistów wśród pracujących w Polsce wzrósł z niespełna 19 proc. do 24 proc. W Unii Europejskiej zwiększył się w tym czasie z 18 do około 23 proc.

Największą grupę polskich specjalistów stanowią osoby zajmujące się ekonomią i zarządzaniem – 27 proc. Jednocześnie szybko rośnie udział specjalistów ICT, który zwiększył się z 7 proc. w 2015 r. do 13 proc. w 2025 r.

Znacznie wolniej zmienia się natomiast udział specjalistów z obszaru nauk ścisłych i inżynieryjnych. W Polsce wynosi on około 14-15 proc., podczas gdy średnia unijna sięga 16-17 proc.

Robotyzacja zwiększa zapotrzebowanie na inżynierów

Rozwój automatyzacji i robotyzacji powoduje, że przedsiębiorstwa potrzebują coraz więcej pracowników łączących wiedzę techniczną z kompetencjami cyfrowymi.

Dotyczy to m.in. inżynierów automatyki i robotyki, automatyków, konstruktorów, programistów systemów przemysłowych, specjalistów utrzymania ruchu oraz inżynierów produkcji.

Problem polega na tym, że wzrost liczby specjalistów nie oznacza automatycznie wzrostu podaży takich kompetencji. Dla firm inwestujących w robotyzację coraz większym wyzwaniem może być znalezienie pracowników zdolnych do uruchamiania, programowania i utrzymywania zaawansowanych systemów produkcyjnych.

Uczelnie kształcą zbyt mało absolwentów technicznych

Podobną dysproporcję widać wśród absolwentów szkół wyższych. W 2024 r. 47 proc. absolwentów kończyło kierunki związane z naukami społecznymi.

Tymczasem udział absolwentów kierunków inżynieryjno-technicznych zmniejszył się z 19 proc. w 2020 r. do 18 proc. w 2024 r.

W sytuacji, gdy przemysł zwiększa inwestycje w automatyzację, robotyzację, sztuczną inteligencję i cyfryzację produkcji, ograniczona liczba nowych specjalistów technicznych może stać się jedną z barier dalszego rozwoju.

Kompetencje będą decydować o tempie automatyzacji

Nowoczesna fabryka potrzebuje nie tylko robotów i zautomatyzowanych maszyn. Potrzebuje również ludzi, którzy potrafią je zaprojektować, zintegrować, zaprogramować i utrzymywać.

Dlatego rozwój kompetencji inżynieryjnych będzie miał bezpośrednie przełożenie na tempo wdrażania technologii Przemysłu 4.0. Szczególnie ważne będą umiejętności łączące automatykę, robotykę, informatykę przemysłową, analizę danych i sztuczną inteligencję.

Polska musi lepiej dopasować edukację do rynku

Rosnąca liczba specjalistów jest pozytywnym zjawiskiem, ale dla gospodarki kluczowa jest także ich struktura. Jeżeli udział absolwentów kierunków technicznych będzie pozostawał niski, przedsiębiorstwom coraz trudniej będzie pozyskiwać kadry niezbędne do realizacji inwestycji technologicznych.

 

Dla polskiego przemysłu oznacza to, że inwestycje w robotyzację i automatyzację muszą iść w parze z inwestycjami w kompetencje. Bez odpowiedniej liczby inżynierów i specjalistów technicznych nawet najbardziej zaawansowane technologie nie będą mogły być w pełni wykorzystane.