Europa nie finansuje swoich innowacji

 

Europa ma problem z finansowaniem innowacji

Europejskie firmy technologiczne mają coraz większy problem z pozyskaniem kapitału potrzebnego do szybkiego rozwoju. Unijne fundusze VC dysponują około 150 mld EUR, podczas gdy amerykańskie aż 930 mld EUR. Ponad połowa inwestycji europejskich funduszy Venture Capital trafia przy tym do firm spoza UE.

Europejski kapitał nie wystarcza na rozwój firm

Według analizy Europejskiego Banku Centralnego amerykańskie fundusze Venture Capital dysponują ponad sześciokrotnie większym kapitałem niż fundusze zlokalizowane w Unii Europejskiej.

Różnica staje się szczególnie istotna na kolejnych etapach rozwoju startupów. Im bliżej globalnego skalowania, tym większe są potrzeby kapitałowe przedsiębiorstw. Europejskie firmy mają więc coraz większy problem ze znalezieniem finansowania, które pozwoliłoby im konkurować na światowych rynkach.

Dodatkowym problemem jest odpływ kapitału. W latach 2015-2025 ponad 50 proc. inwestycji europejskich funduszy VC trafiło do przedsiębiorstw spoza UE. Dla porównania amerykańskie fundusze ulokowały poza USA około 20 proc. swoich inwestycji.

Polski rynek VC bije rekordy

Polska jest przykładem rynku, na którym finansowanie startupów szybko rośnie. W pierwszej połowie 2026 r. wartość inwestycji VC wyniosła 4,6 mld zł, czyli więcej niż w całym rekordowym wcześniej 2021 r.

Jednocześnie zdecydowana większość tego finansowania przypadła na dwie transakcje – ElevenLabs i ICEYE. Łącznie było to około 3,7 mld zł, czyli ponad 80 proc. wartości całego rynku VC w pierwszym półroczu.

Pokazuje to, że polski ekosystem potrafi przyciągać bardzo duże inwestycje, ale jednocześnie jest mocno skoncentrowany wokół największych projektów technologicznych.

Problemem jest struktura inwestorów

Europa dysponuje również inną strukturą źródeł finansowania niż Stany Zjednoczone. W USA istotną rolę odgrywają fundusze emerytalne, fundacje i duże instytucje inwestujące kapitał w długim terminie.

W 2023 r. fundusze emerytalne odpowiadały za około 5 proc. kapitału pozyskiwanego przez europejskie fundusze VC, podczas gdy w USA ich udział przekraczał 50 proc.

Dla innowacyjnych przedsiębiorstw ma to duże znaczenie. Rozwój nowych technologii często wymaga wieloletniego finansowania i akceptacji wysokiego ryzyka. W Europie część tej luki muszą wypełniać instytucje publiczne.

Firmy mają potencjał, ale brakuje im pieniędzy na skalowanie

Dane EBC pokazują, że europejskie przedsiębiorstwa, które nie uzyskały finansowania VC, są przeciętnie większe i rozwijają się szybciej niż porównywalne firmy amerykańskie.

Może to oznaczać, że problemem nie zawsze jest jakość projektów czy ich potencjał biznesowy. Barierą może być dostęp do kapitału potrzebnego do dalszego wzrostu.

W takiej sytuacji najbardziej perspektywiczne firmy mogą szukać finansowania poza Europą. Wraz z kapitałem mogą tam trafiać kolejne etapy ich rozwoju, a w przyszłości również własność intelektualna i miejsca pracy związane z najbardziej zaawansowanymi technologiami.

Sam kapitał nie wystarczy

Problem Europy może jednak nie sprowadzać się wyłącznie do niedoboru funduszy VC. Przykład Szwecji pokazuje, że ważna jest również zdolność ekosystemu do tworzenia kolejnych generacji przedsiębiorstw technologicznych.

Firmy odnoszące sukces mogą tworzyć nowych inwestorów i mentorów. Założyciele oraz pracownicy po udanych wyjściach z inwestycji reinwestują kapitał i doświadczenie w kolejne startupy.

To mechanizm, który pozwala stopniowo budować dojrzały ekosystem technologiczny bez uzależniania go wyłącznie od kapitału zewnętrznego.

Europa potrzebuje własnych globalnych firm

Dla europejskiej gospodarki wyzwaniem jest więc jednocześnie zwiększenie dostępności kapitału oraz stworzenie warunków do powstawania firm zdolnych do globalnego skalowania.

Polska ma dziś dobry przykład rosnącego rynku VC, ale pojedyncze duże transakcje nie wystarczą do zbudowania silnego ekosystemu. Potrzebne są kolejne firmy technologiczne, większa dostępność kapitału na etapach wzrostu oraz mechanizm, w którym sukces jednych przedsiębiorców finansuje rozwój następnych.

Dopiero połączenie kapitału, kompetencji i silnego ekosystemu technologicznego może pozwolić europejskim firmom skuteczniej konkurować z przedsiębiorstwami ze Stanów Zjednoczonych i Azji.