Cyfrowa dekada UE: suwerenność technologiczna kluczem do konkurencyjności i odporności Europy

Unia Europejska stoi w obliczu rosnącej potrzeby wzmocnienia suwerenności technologicznej, która staje się centralnym elementem strategii polityki przemysłowej i cyfrowej. W opublikowanym przez Polski Instytut Ekonomiczny raporcie „Reforma Cyfrowej dekady – jak uwzględnić suwerenność technologiczną w kluczowej cyfrowej strategii UE?” wskazano, że realizacja celów Unii do 2030 r. powinna iść w parze z budowaniem niezależności technologicznej i odporności gospodarczej.

Program „Droga ku Cyfrowej dekadzie”, przyjęty przez Parlament Europejski i Radę, wyznacza ambitne cele związane z transformacją cyfrową, takie jak rozwój kompetencji cyfrowych, infrastruktury, cyfryzacja przedsiębiorstw i usług publicznych European Commission. Jednak najnowsze analizy wskazują, że strategia ta wymaga adaptacji, aby sprostać współczesnym wyzwaniom geopolitycznym i gospodarczym.

Suwerenność technologiczna – problem i cel jednocześnie

Suwerenność technologiczna oznacza zdolność do samodzielnego tworzenia i utrzymania technologii kluczowych dla funkcjonowania gospodarki i społeczeństwa. Obecna zależność UE od zagranicznych dostawców jest wciąż wysoka – przykładowo ponad 80 proc. usług chmurowych na rynku europejskim obsługują podmioty spoza UE, a urządzenia mobilne praktycznie w całości opierają się na technologiach zagranicznych.

Raport PIE wskazuje, że cele cyfrowej dekady powinny być ściślej powiązane z polityką przemysłową UE, aby skutecznie redukować zależności w kluczowych obszarach technologicznych i promować europejskich dostawców. Proponuje się m.in. wykorzystanie tzw. stosu technologicznego jako narzędzia pomiaru suwerenności – opisującego powiązania między dostawcami produktów, usług, aplikacji i infrastruktury oraz umożliwiającego monitorowanie zmian w niezależności technologicznej.

Cyfrowe usługi publiczne jako element odporności

Cyfryzacja usług publicznych jest jednym z obszarów, w których UE osiągnęła już ponad 80 proc. realizacji założonych celów Polski Instytut Ekonomiczny. Jednak autorzy raportu podkreślają, że dalsze działania powinny integrować rozwój tych usług z celami wzmacniania suwerenności – zwłaszcza w sektorach takich jak ochrona zdrowia. Proponuje się wprowadzenie metodologii oceny poziomu suwerenności infrastruktury chmurowej używanej w systemach opieki zdrowotnej, co pozwoliłoby lepiej zabezpieczyć wrażliwe dane i zwiększyć niezależność od podmiotów spoza UE.

Kompetencje cyfrowe i innowacje jako fundament suwerenności

Według raportu kluczowe jest również wzmocnienie kompetencji cyfrowych wśród obywateli oraz w sektorze przedsiębiorstw. Obecnie UE wciąż boryka się z lukami w umiejętnościach ICT, co ogranicza potencjał innowacyjny i konkurencyjność na globalnym rynku UODO. PIE postuluje rozwój systemów certyfikacji i szkoleń, szczególnie w obszarze technologii otwartoźródłowych, które mogą zwiększyć dywersyfikację dostawców i zmniejszyć zależność od dominujących platform międzynarodowych.

Innym wymiarem jest budowa europejskiego ekosystemu innowacji. Obecne mierniki – jak liczba technologicznych „jednorożców” (startupów o wycenie powyżej 1 mld EUR) – nie odzwierciedlają w pełni atrakcyjności rynku. PIE proponuje uzupełnienie ich wskaźnikami dotyczącymi sukcesów na rynku europejskim, takich jak IPO na giełdach UE lub sprzedaż firm europejskich podmiotom kapitału z UE – co może sprzyjać zatrzymywaniu talentów i pomysłów w Europie.

Europa w obliczu wyzwań geopolitycznych

W obliczu rosnących napięć geopolitycznych oraz dominacji dostawców technologicznych z USA i Chin, suwerenność cyfrowa staje się kluczowym elementem strategicznym. Inicjatywy takie jak European Network for Technological Resilience and Sovereignty jasno pokazują, że instytucje europejskie coraz bardziej skupiają się na współpracy w zakresie badań, przemysłu i polityk publicznych, by wzmacniać odporność technologiczną UE.

Podsumowanie:
Realizacja celów Cyfrowej dekady w Unii Europejskiej wymaga nie tylko rozwoju infrastruktury cyfrowej i umiejętności, ale przede wszystkim budowy niezależnych europejskich zdolności technologicznych. Rozszerzenie strategii o metody pomiaru suwerenności, koncentrację na danych wrażliwych i promowanie własnego ekosystemu innowacji może zwiększyć odporność i konkurencyjność UE w globalnej gospodarce.